جراحی آشالازی

یک بیماری نادر در عضله مری است که عبارت از ناتوانی اسفنکتر تحتانی مری (حلقه عضلانی بین انتهای پایین مری و معده) در باز شدن و عبور مواد غذایی به داخل معده می‌باشد. افراد مبتلا به بیماری آشالازی، در بلع غذا مشکل خواهند داشت.

درمان آشالازی از طریق مصرف دارو، اتساع اسفنکتر تحتانی مری با بالون و انجام جراحی لاپاروسکوپی جهت برش اسفنکتر (Esophagomyotomy) و یا تزریق بوتاکس انجام می‌شود. طی هر یک از این روش‌های درمانی، فشار اسفنکتر کاهش یافته و در نتیجه مواد غذایی به راحتی از مری به داخل معده وارد می‌شوند.

مشاهده فیلم

آشالازی بیماری نادری است که اغلب در سنین 25-60 سالگی تشخیص داده می‌شود. علت ایجاد این بیماری شناخته شده نیست اما محتمل‌ترین علت این اختلال، تحلیل اعصاب مری است. بیماران مبتلا به آشالازی دو مشکل در ناحیه مری دارند. اول اینکه دو سوم تحتانی مری قادر نیست غذای موجود در مری را به سمت معده هدایت کند. دوم اینکه اسفنگتر تحتانی مری که در حالت عادی مانع برگشت غذای داخل معده به مری می‌گردد و باید هنگام عبور غذا شل باشد، قادر به شل شدن نیست و به همین دلیل غذا نمی‌تواند به معده وارد شود و پشت اسفنگتر باقی می‌ماند. به این ترتیب حجم زیادی از غذا و مایعات در ناحیه تحتانی مری انباشته می‌گردد و آنرا متسع می‌کند. آزردگى ناشى از غذاى باقیمانده ممکن است باعث بروز زخم‌هاى کوچک در دیواره مری شود.

مهمترین علامت این بیماری بلع مشکل است (دیسفاژی) که در مورد جامدات و یا مایعات وجود دارد. از علایم دیگر این بیماری می‌توان به درد سینه، برگشت غذای خورده شده به دهان، سوزش سر دل، سخت آروغ زدن، احساس پری و سنگینی در ناحیه گلو و سکسکه اشاره کرد. برگشت محتویات باقیمانده در مرى به دهان علامت شایعى است، به خصوص در شب هنگامى که بیمار در وضعیت خوابیده قرار مى‌گیرد. نوع شدید آشالازى با درد قفسه سینه و گرفتگی عضلات مرى مشخص مى‌شود.
با پیشرفت بیماری، مرى هر چه بیشتر گشاد مى‌شود و پیچ مى‌خورد اما پایین‌ترین قسمت مرى حتى در مراحل انتهایى بیماری، تنگى خود را حفظ مى‌کند.
تشخیص
معمولاً شک به آشالازی از روی علایمی که بیمار ذکر می‌کند، ایجاد می‌شود اما برای تشخیص نهایی نیاز به بررسی بیشتر و استفاده از عکس ساده قفسه سینه و یا با بلع باریم می‌باشد. آندوسکوپی هم به عنوان یک روش غربالگری برای تشخیص زود هنگام بکار می‌رود.
مانومتری اغلب جهت تأیید تشخیص آشالازی بکار می‌رود. توسط مانومتری فشار داخل مری و اسفنگتر تحتانی آن اندازه‌گیری می‌شود. این تست زمانی قابل انجام است که بیمار حداقل به مدت 8 ساعت چیزی نخورده باشد و در حال حاضر کاملاً بیدار باشد.

برای درمان آشالازی راه‌های مختلفی وجود دارد. اگر چه همه این درمان‌ها قادر به تخفیف دادن علایم هستند اما متأسفانه هیچکدام از آن‌ها قادر به درمان کامل بیماری نیستند. روش‌های درمان این بیماری عبارتند از:

  • دارو درمانی: نیترات‌ها و بلوک کننده‌های کانال کلسیم دو دسته دارویی هستند که اثر شل کنندگی روی عضلات اسفنگتر تحتانی مری دارند. این قرص‌ها زیر زبانی هستند و 10 الی 30 دقیقه قبل از غذا مصرف می‌شوند.
  • بالون زدن (هوا زدن): با بالون زدن بطور مکانیکی عضلات منقبض شده اسفنگتر مری کشیده می‌شود. البته بیش از نیمی از بیماران مجبور می‌شوند که برای بهبود بیماری بیشتر از یک بار این کار را انجام دهند.
  • جراحی (میوتومی): منظور از میوتومی این است که در ناحیه اسفنگتر تحتانی یک فیبر عضلانی را مستقیماً ببریم. در گذشته برای این کار باید جدار قفسه سینه و شکم را باز می‌کردند اما امروزه این کار توسط یک لاپاروسکوپ و با یک برش بسیار کوچک قابل انجام است.
    میزان موفقیت در این روش: جراحی علایم را در 70-90 % بیماران از بین می‌برد. این بهبود در 85% بیماران به مدت 10 سال و در 65% از آن‌ها به مدت 20 سال پس از جراحی باقی می‌ماند. بنابراین بهبود بیماری پس از جراحی نسبت به بقیه درمان‌ها ماندگارتر است اما بطور کلی جراحی با عوارض جانبی بیشتری همراه است و تهاجمی‌تر و گران‌تر از بقیه درمان‌ها خواهد بود.
  • تزریق سم بوتولونیم: این روش جدیدترین روش درمانی آشالازی است. سم بوتولونیم بطور موقت سلول‌های عصبی را که فرمان انقباض به اسفنگتر تحتانی مری می‌دهد، فلج می‌کند. به نظر می‌رسد که این روش در بیمارانی که بالای 50 سال دارند مناسب است. البته از تزریق این سم می‌توان به عنوان یک روش تشخیصی در کسانی که مشکوک به آشالازی هستند نیز استفاده کرد.

ریسک سرطان مری: بیماران مبتلا به آشالازی نسبت به افراد سالم ریسک بیشتری برای ابتلا به سرطان مری دارند خصوصاً اگر تنگی مری در آن‌ها بطور مناسب کاهش نیافته باشد. به همین دلیل پزشکان، آندوسکوپی را به عنوان یک روش غربالگری برای تشخیص زود هنگام سرطان مری به این بیماران توصیه می‌کنند.

همچنین ببینید